booked.net

Sierakowice

Historia Sierakowic

Powstanie i nazwa Sierakowice sięga XIIw. mianowicie, według podania lat 1180 – 1190, kiedy to Duńczycy napadli na Pomorze, a więc czasów księcia pomorskiego Mestwina I ojca Świętopełka. Okolice późniejszych Sierakowic pokrywały niedostępne bory, w których to książę Mestwin chronił się przed wrogiem. Kazał budować w kraju na wzgórzach wysokie wieże (strażnice), by można było śledzić nieprzyjaciela. Jedna z takich strażnic wybudowano na najwyższym wzgórzu w miejscu, gdzie leżą Sierakowice. Podczas powtórnego napadu Duńczyków do strażnicy tej przybył sam książę, chcąc się przekonać naocznie, w której to stronie widać nieprzyjaciela, zachwycony rozległym widokiem zawołał: „Ach, jak szeroko widzę.” Tak miała powstać nazwa strażnicy „Szerokowidze.” Wkrótce zbudowano tutaj zajazd, a następnie założono wioskę zwaną aż do czasów zajęcia Pomorza przez Krzyżaków (1309) Szerokowidze. Niemieccy rycerze nie umiejąc wymawiać poprawnie nazw słowiańskich przemianowali wieś na „Sirokowicen”.

W dokumentach historycznych nazwa wsi najwcześniej pojawiła się w postaci Syrakowo (1348). Forma ta powstała od nazwy osobowej Sirak, Sirosława. Na przestrzeni wieków spotyka się następujące nazwy: Sirakowicze, Syrakowicze, Serokowicze, Sirkowicz, Szirakowicze. Dzisiejsza nazwa Sierakowice, chociaż pojawiła się już w 1599r. ukształtowała się na początku XVIIw. Za rządów pruskich wieś nazywała się Sierakowitz, Schirakowitz.

Według wyżej przytoczonej legendy Sierakowice powstały w XIIw. naukowe badania wskazują zaś, że osada jest o wiele starsza. Pomorze w skład państwa Polan weszło już w Xw. Nastąpiło to za panowania Mieszka I. Z biegiem lat dokonał się podział Pomorza na część wschodnią i zachodnią. Ośrodkiem części wschodniej stał się Gdańsk. Księstwo to dzieliło się na mniejsze jednostki administracyjne zwane kasztelaniami. Sierakowice należały do wójtostwa w Mirachowie. Pierwsza szersza wzmianka źródłowa dotycząca Sierakowic pochodzi z 1382r. jest to dokument nadania wsi rycerskiej(Sierakowic) Piotrowi z Lewina na prawie chełmińskim. Brzmi on następująco: „W roku 1382 nadaje Wielki Mistrz Winrich von Kniprode wiernemu Piotrowi z Lewina i jego spadkobiercom dobra Sierakowice z 50 włókami na prawie chełmińskim. Za to będzie czynił służbę w lekkiej zbroi i pomagał przy budowlach, nadto będzie dawał od każdej osiadłej włóki 1 korzec owsa zamiast płużnego, 1 funt wosku, 1 fenig koloński albo 5 pruskich na uznanie naszej zwierzchności na św. Marcina.”

Na mocy prawa chełmińskiego przywilejem było dziedziczenie majątku w linii męskiej i żeńskiej. Ostatnim znanym dziedzicem szlacheckim Sierakowic był Milon z Sierakowic, prawdopodobnie potomek Piotra z Lewina. Około roku 1419 były Sierakowice wsią gospodarską na prawie polskim, które było bardziej korzystne dla Zakonu. W 1428r. Krzyżacy uzyskali połowę dóbr sierakowickich. W 1430r. Sierakowice uzyskały lokalizację na prawie niemieckim i okolica została ogromnie spustoszona. W 1438r. z 42 włók należących do wsi 31 leżało odłogiem i dobra sierakowickie zmieniono na wieś. Po zakończeniu wojny polsko – krzyżackiej zawarto pokój w Toruniu, na mocy którego Pomorze Gdańskie wróciło do Polski. Okazało się wtedy, że pokaźna wieś Sierakowice wyludniła się zupełnie. W latach 1467 – 1470 nieznany rodak nabył dobra sierakowickie. Obejmowały one 8 tys. mórg roli i lasów. Od 1648r. właścicielem wsi był Łaszewski, który musiał być spokrewniony z rodziną Szczepańskich i Sobieskich, bo w 1659r. Maria Szczepańska z Sobieskich gościła w dobrach dziedziców Sierakowic. Z okazji pogrzebu starosty Szczepańskiego gościł również w Sierakowicach hetman Jan III Sobieski, późniejszy król Polski. Po Łaszewskich Sierakowice przeszły w ręce Jerzego Bystrama, co dokumentują wizytacje biskupie z 1702 i 1711r. Później ponownie majątek przeszedł w ręce Łaszewskich. Dziedzicami Sierakowic byli oni w latach 1739 – 1879.
W 1772r. nastąpił pierwszy rozbiór Polski, w wyniku którego Pomorze dostało się pod rządu pruskie. Nowe władze po zajęciu tych ziem zaprowadziły inny podział administracyjny. Sierakowice należały odtąd do powiatu tczewskiego, zaś od 1818r. do nowo powstałego powiatu kartuskiego. W tym czasie wieś była raczej mała, w 1820r. liczyła bowiem 32 mieszkańców. W następnych latach liczba ta kilkakrotnie się powiększała. W 1848r. wynosiła 207, w 1867r. – 281, zaś w 1904r. – 683 (tylko katolicy).

Łaszewscy byli ostatnimi dziedzicami wsi. Po nich w 1880r. majątek dostał się w ręce żyda, Jakuba Kerbsa, który lasy sprzedał a ziemie rozparcelował pomiędzy 150 gospodarzy. W latach 1894 – 95 utworzono z Sierakowic, które dotychczas były tzw. obszarem dworskim, gminę wiejską.

Z XVIII i XIX – wiecznych ciekawostek dotyczących wsi warto wspomnieć, że w 1776r. miał tędy przejeżdżać król pruski Fryderyk. Z powodu zepsucia się powozu musiał w Sierakowicach spędzić noc, schronił się we dworze szlacheckim, nawiedził dom gospodarza Wenty i w nim przenocował. W 1806r. uciekała przez Sierakowice pruska rodzina królewska, innym razem przejeżdżał tędy król pruski Wilhelm IV.

Za rządów pruskich utworzono we wsi szereg organizacji i stowarzyszeń, które były zorganizowaną formą obrony miejscowej ludności przed germanizacją. Dnia 23.04.1869r. założono Towarzystwo Rolnicze, w 1880r. – Kółko Rolnicze, w 1882 – 1886 i 1909 – 1914 Czytelnię Ludową, w 1899r. – Bank Ludowy, w 1908 – „Fortunę” – Towarzystwo Handlowe, w 1910r. – Towarzystwo Ludowe. Rządy pruskie na tym terenie trwały aż do 8 lutego 1920r., kiedy to wojsko polskie wkroczyło do Kartuz i powiatu, tym samym nastąpiło przyłączenie tych ziem do Polski. Po wyzwoleniu Sierakowice przeżyły burzliwy rozwój. We wsi powstało szereg organizacji i stowarzyszeń. W 1921 za pośrednictwem Franciszka Brzeskiego założono Związek Wojaków, który w 1931r. liczył aż 563 wiarusów. 15 sierpnia 1931r. podczas obchodów rocznicy „Cudu nad Wisłą” pod pomnikiem Matki Boskiej Królowej Polski odbyła się dekoracja trzech najbardziej zasłużonych członków Związku Wojaków: Wiktora Sassa, Jana Płotki i Franciszka Lewca. Dekoracji dokonał honorowy członek tego towarzystwa, ks. kanonik Bernard Łosiński.

W okresie międzywojennym Sierakowice były miejscem bogatego życia politycznego, którego inicjatorem był działacz narodowy na Kaszubach, miejscowy proboszcz ks. Bernard Łosiński. W latach 1924 – 1925 założono Ochotniczą Straż Pożarną, której honorowym prezesem był ks. B.Łosiński. 6 października 1935 założono koło PCK.

Już przed II wojną światową wieś nabierała charakteru miasteczka. Ostatni dom pod dachem słomianym spalił się w 1926r. Znajdowały się tu dwa kościoły, apteka, tartak, poczta, szkoła powszechna i graniczny urząd ceł. Na rozwój wsi miało z pewnością wpływ uzyskanie w 1905r. połączenia kolejowego z Lęborkiem i Pruszczem Gdańskim.

 

Opr. na podst. „Jednodniówka na pamiątkę poświęcenia pomnika Matki Boskiej Królowej Polski w dniu 5.X.1930r.” – autor Otton Karszny; oraz „Dzieje parafii św. Marcina w Sierakowicach” ks. Jerzego Sikory z 1987r

Pliki do pobrania:

Polecamy również odwiedzenie strony www gminy:
http://www.sierakowice.pl
Herb Kaszub

Gryf – Herb Kaszub

Gryf – mityczne zwierzę, pół lwa i pół drapieżnego ptaka. Ma orlą głowę, dziób, skrzydła i szpony; łapy,
tułówi ogon – lwa. Rodowód jego nie jest dokładnie znany. Stworzyła go wyobraźnia starożytnych ludów
– uważano go za opiekuna podziemnych skarbów. Przypuszcza się, że symbol ten do Europy trafił jako
znak na chorągwiach rycerzy wypraw krzyżowych. Na Pomorzu zachodnim pojawia się najwcześniej
na pieczęciach. Na przełomie XII-XIII w. jest herbem księstwa zachodnio-pomorskiego
– nieco zmodyfikowany w pieczęciach i herbach miast.

Na Kaszubach pojawił się w pieczęci księcia Sambora II (książę tczewski) w XIII wieku.
Jako godło Pomorza Gdańskiego pojawia się gry dopiero po pokoju toruńskim. Województwo
Pomorskie przyjmuje go za herb. Wtedy był bez korony, czerwony na białym polu. W XIII wieku
pojawia się nazwa księstwa kaszubskiego. Terytorium Kaszub w średniowieczu prawdopodobnie
obejmowało cały pas przymorski od dolnej Łaby po kraje słowiańskie. Otóż temu księstwu
(bliżej nieokreślonemu) przypisuje się godło czarnego gryfa w złotym polu.
Ostatecznie uznał go za godło i utrwalił w świadomości regionalnej Aleksander Majkowski
w XX wieku. Dzięki niemu gryf stał się symbolem dla działaczy, pisarzy i patriotów.

Herb Sierakowic

Herb Sierakowic
– istnieje od 1990 roku – uchwalony decyzją Rady Gminy Sierakowice, wybrany w wyniku konkursu,
którego autorem jest Marek Fryt, stanowiący wizerunek Orła i Gryfa wplecionych w literę „S” na
błękitnym tle. Symbolika herbu jest bardzo wymowna – nierozerwalność Kaszub i Polski.
Na błękitnej tarczy gotyckiej, złota litera „S”, na jej tle po prawej stronie połowa piastowskiego
orła białego ze złotym dziobem i szponami, po lewej stronie symetrycznie położona czarna
sylwetka stylizowanego gryfa z otwartym dziobem i wyciągniętą łapą. Nad nim złota korona
z trzema liliami.

Trochę historii

 „Szeroko widzę!” Tak, według legendy, miał powiedzieć książę pomorski,
rozglądając się po okolicy. Według językoznawców ta wersja powstania
nazwy miejscowości nie ma nic wspólnego z rzeczywistością.
Profesor Breza, językoznawca z Uniwersytetu Gdańskiego,
w swej książce „Nazwy miejscowości gminy Sierakowice” wywodzi
nazwę Sierakowic z nazwy patronimicznej ( powstałej od imienia
właściciela ) „Sierak” . Imię to (skrócone lub spieszczone) powstało
od pełnego imienia „Sirosław” ( siry-szary ) . Tak więc wieś zawdzięcza
swą nazwę dawnemu właścicielowi tych ziem. Nazwy miejscowości
gminnych zdradzają działalność człowieka na danym obszarze.
I tak, np. wieś Szklana zawdzięcza swą nazwę istniejącej tutaj hucie
szkła. Smolnicy zajmujący się produkcją węgla drzewnego
i smoły dali nazwę osadzie Smolniki. Wieś Kamienica Szlachecka była
własnością szlachecką (także Pałubice, Puzdrowo, Skrzeszewo i Tuchlino) .
Poręby, Zarębiska, Jagodowo, Sosnowa Góra to nazwy obrazujące
gospodarkę leśną, zaś Jelonko, Srocze Góry, Lisie Jamy mówią o spotykanych
na tych terenach zwierzętach.
Ziemię dzisiejszej gminy Sierakowice należały w okresie książąt pomorskich
(do r. 1308) do kasztelanii chmieleńskiej (siedziba gminy Sierakowice
wspomniana jest dopiero pod koniec XIV w.) Od czasu zajęcia
Pomorza Gdańskiego (w 1308r.) przez Krzyżaków – Do wójtostwa w Mirachowie.
W okresie Rzeczypospolitej szlacheckiej (1466-1772) – do starostwa
mirachowskiego. Po zajęciu przez Prusy w r. 1772 Pomorza Gdańskiego
a samego Gdańska w czasie II rozbioru Polski w r.1793 , okręg sierakowicki
wszedł do nowej prowincji Prusy Zachodnie. W wyniku nowego podziału
administracyjnego Prus Zachodnich od 1 VII 1818 r. zaczął funkcjonować
powiat kartuski, do którego weszły też tereny obecnej gminy Sierakowice.
Struktura powiatowa przetrwała do roku 1975, gdy w Polsce
zlikwidowano powiaty i odtąd Sierakowice podlegała bezpośrednio
Urzędowi Wojewódzkiemu w Gdańsku. Od 1 I 1999r. gmina Sierakowice
wchodzi do powiatu kartuskiego, który jest częścią województwa pomorskiego.

W samej miejscowości Sierakowice znajduje się zabytkowy kościół pw. św.
Marcina – najstarszy zabytkowy obiekt sakralny w całej gminie.
Część drewniana kościoła pochodzi z lat 1820-1822, część murowana z 1903r.
Wewnątrz można było jeszcze do 2010r. podziwiać 6 ołtarzy z przełomu XVIII i XIX w.
Wieś posiada własny herb, który zaprojektował mieszkaniec Sierakowic
Marek Fryt. Na niebieskim tle złota
litera S, na niej pół orła i pół gryfa w złotej
koronie ze złotymi szponami. Herb symbolizuje przynależności gminy
Sierakowice zarówno do Polski jak i do Kaszub, co podkreślił ks. Bernard Sychta,
autor słownika kaszubskiego: „ Kaszuby nie należą do Polski, Kaszuby są Polską ”.
 
Tekst pochodzi z broszury –„Śladami naszych ojców” – Ścieżka przyrodniczo-regionalna:
Sierakowice, Ciechomie, Kamienica Królewska.
Koło Europodwórko Gimnazjum w Sierakowicach.

83-340 Sierakowice
ul. Kartuska 27

tel. 58 681-62-14
tel. 58 684-76-02

NIP: 589-17-57-835
REGON: 001129552

Rachunek bankowy:
10 8324 0001 0000 0169 2000 0010

Copyright © gok.sierakowice.pl | created by tomice.info